Dodenherdenking 2026 Dreef Haarlem: vijftien gefusilleerde mannen herdacht

HAARLEM – De dodenherdenking aan de Dreef in Haarlem begon op 4 mei na de aankomst van een fakkeldrager en slagwerkers van de Damiateband met genodigden. Voor de aankomst speelde Harmonie De Spaarnebazuin onder andere Hymn to Freedom. De burgemeester van Haarlem, Jos Wienen sprak en er werd een gedicht voorgedragen door een scholier van de Dreefschool. Deze herdenking werd stil gestaan bij het leven van één van de gefusilleerden, Willem de Jager.

Op 7 maart 1945 rond 4 uur in de middag stoppen twee Duitse legertrucks op de Dreef in Haarlem. Niet veel later halen soldaten vijftien mannen uit die trucks, die ze neerzetten voor de schuilkelders op de hoek met de Baan. Op het teken van luitenant Johan Stöver klinken geweerschoten. Ze zijn op slag dood, alle vijftien: Hugo Ruijs (20 jaar), Wilco Jiskoot (20), Albert Scheepstra (19), Jacob Miedema (53), Martinus Molenkamp (46), Johannes Oelschläger (31), Jacobus Oelschläger (31), Johannes Volkers (38), Johannes Rozekrans (43), Willem de Jager (33), Pieter van der Haas (22), Johannes van der Haas (32), Peter van Sloten (30), Cornelis Hartog (25) en Jul Alkema (19). 

De vijftien mannen waren ’volkomen willekeurig’ uit de gevangenis aan de Weteringschans in Amsterdam gehaald. Dit als een represaille voor de door Hannie Schaft en Truus Oversteegen gepleegde aanslag op opperwachtmeester der Staatspolitie Willem Zirkzee en voor een aanslag op Hans Albin Rauter, die werd uitgevoerd door andere verzetsstrijders. Het slachtoffergetal vijftien was niet willekeurig. Voor elke gedode Nederlandse medewerker werden vijf en voor elke gedode Duitser tien Todeskanditaten uit het Huis van Bewaring aan de Weteringschans in Amsterdam gehaald. Een Todeskandidat was een gevangene onder het naziregime die op een lijst stond om als represaille voor een aanslag van het verzet gefusilleerd te worden.