Musical De Kanaalgravers ter gelegenheid van 150 jaar IJmuiden en Noordzeekanaal

IJMUIDEN – 150 jaar geleden konden zeeschepen Amsterdam heel moeilijk bereiken. Lange tijd moesten de zeilschepen langs Den Helder over de Zuiderzee naar de Amsterdam varen en dat was niet makkelijk want er lagen nogal wat zandbanken waar de schepen soms op vast liepen. In 1865 was het zover dat in Y-Muiden de eerste schep de grond in kon voor een kanaal direct naar de Noordzee.

De aanleg van het kanaal was een grote en lastige klus en in ons land waren er 150 jaar geleden geen bedrijven te vinden die dat werk uit konden voeren. In Engeland had men meer ervaringen er kwam een Engelse aannemer met eigen ingenieurs en opzichters naar Nederland om hier aan het werk te gaan. De Engelsen gingen wonen in Wijkeroog, dat is het tegenwoordige Velsen-Noord. 

Voor het gewone werkvolk, de gravers, werd er niet veel geregeld, hooguit waren er houten barakken. De meeste gravers maakten zelf maar een soort hut van planken of takken. Sommigen maakten een kuil in het zand en dekten dat af met restmateriaal. In het Zee- en Havenmuseum in IJmuiden is nog een model te zien van zo’n kanaalgravers hut.

Jubileumuitgave boek De woede van Abraham

Ter gelegenheid van het 150 jarig bestaan van IJmuiden en het Noordzeekanaal brengt Conny Braam haar succesvolle roman 'De Woede van Abraham' opnieuw uit. De woede van Abraham van schrijfster Conny Braam dateert uit 2000. Nieuw is dat er bij diverse hoofdstukken lino’s, afdrukken van linoleum uitsneden, toegevoegd zijn. Op de omslag staat een foto van Koen van der Wel met een scène uit de musical De Kanaalgravers. Het boek is in beperkte oplage uitgegeven, omdat het met name voor de IJmuidenaar bedoeld is. De heruitgave komt tot stand in een samenwerking met Koel creative productions.

Koel creative productions

Op 1 november 2026, in het jaar dat IJmuiden 150 jaar bestaat, ging de musical De Kanaalgravers in première. Een historisch verhaal dat speelt in het Haventheater in IJmuiden, een heel toepasselijke plek. De cast bestaat uit maar liefst 80 volwassenen en kinderen en samen met de liveband verbindt deze musical verleden en heden. Het verhaal van de voorstelling is gebaseerd op de roman van Conny Braam: De Woede van Abraham. Het script, de muziek en de liedteksten zijn van Koen van der Wel, de regie is in handen van Eline van der Wel – Schmidt en de productie is van Koel. 

Musical De Kanaalgravers "de rode draad"

Het verhaal achter de Kanaalgravers musical. Tijdens een projectweek, in september 2026, trekt een schoolklas uit Velsen eropuit om verhalen te verzamelen over het 150-jarige Noordzeekanaal. Eén van de kinderen is Evert de Brave. Zijn voorvader was een echte kanaalgraver. Zijn oma Liesbeth en juf Sandra nemen de klas mee terug naar 1865, naar een nog leeg duingebied. We maken daar kennis met de Haarlemse journalist Ezekiel Boerhaave. Hij wil meer zijn dan een brave verslaggever, Ezekiel ziet het onrecht om zich heen en wil daarover schrijven, dit tot ontevredenheid van zijn baas Huet. Hij vindt dat de krant haar lezers vooral niet moet lastigvallen met armoede en ongelijkheid. Privé wordt het voor Ezekiel daarmee ook moeilijk, omdat hij een relatie heeft met Huets dochter Beatrice. Ezekiel reist af naar Velsen om een artikel te schrijven over de aanleg van het Noordzeekanaal. Daar maakt hij kennis met Lena Abraham en haar ouders, vluchtelingen uit het tsaristische Rusland, wiens boerderij in het midden van het toekomstige kanaalgebied Breesaap staat en wiens boerderij zal moeten wijken voor het Noordzeekanaal. Ezekiel raakt steeds meer verbonden met het lot van de familie Abraham en de andere kanaalgravers. 

Uit heel Nederland trekken duizenden doodarme polderwerkers naar de duinen bij Velsen om, in naam van de vooruitgang, met de hand het grootste waterbouwkundige werk in die tijd tot stand te brengen. Het helse graafwerk en de keiharde belangen van de Amsterdamse Kanaalmaatschappij roepen de razernij op van het werkvolk, dat onder mensonterende omstandigheden moet werken en leven. Oproer is het gevolg. Ook voor Nicolas en Julia Abraham en hun dochter Lena leidt de graverij tot een dramatische verandering in hun bestaan. Hun lot raakt steeds meer verbonden met dat van de graverskolonie en van de dieven, landlopers en bedelaars die zich tussen hen genesteld hebben.

Toegang tot de zee

Meer dan 11 jaar na de symbolische 1e spade was het werk voltooid. Op 1 november 1876 werd het Noordzeekanaal officieel geopend. De nieuwe vaarweg verbond Amsterdam rechtstreeks met de Noordzee en vormde een belangrijke impuls voor de economie en de scheepvaart. Bij de feestelijkheden waren koning Willem III, bestuurders en ministers aanwezig. Voor de duizenden kanaalgravers was er geen erepodium.

Een nieuw verhaal begint. Veel kanaalgravers blijven rond het kanaal en hiermee ontstaat de stad IJmuiden: een plaats gebouwd door mensen die van overal en nergens kwamen, op zoek naar werk, geluk en een beter bestaan. Er is niet alleen een kanaal gegraven, maar ook een basis gelegd voor een nieuwe gemeenschap. Wanneer heden en verleden in elkaar overvloeien, ontdekken de schoolkinderen dat het verhaal van de kanaalgravers niet alleen gaat over wat hier 150 jaar geleden gebeurde. Het gaat over opnieuw beginnen, over vooroordelen en ongelijkheid, over opkomen voor elkaar en over de vraag wanneer een vreemde een buur wordt.